Sektörün ekonomisi bozuldukça, kaptan bulma sıkıntısı daha da büyüyor. Kaptana ihtiyacınız var, birini buluyor ve onu sigortalıyorsunuz. Kaptan yola çıkıyor; denetlemede yüz yetmiş bin lira cezaya maruz kalıyor. Neden; U-ETDS’ye tabiyiz ya, kaptanı bir gün öncesinden sisteme bildirmemiz gerekiyor. Başladığı anda sigortaladık, sistem ‘anlamam’ diyor. Her firmanın bu türden sayısız cezası var, zaten tekeri döndürmekte zorlanan otobüsçünün bu cezaların altından kalkması çok zor. Aslında çözüm var: Kaptan giriş çıkışı en fazla olan otobüs firmaları için de ‘anlık sigorta’ imkanının verilmesi gerekiyor. Bu konuyla alakalı olarak Ticaret Bakanlığı yetkilileri ile görüşmeler yapıp, firmaların mağduriyetini kendilerine ilettim. Şimdi yeni bir mevzuat beklentimiz var. Umutluyuz. Umarım tüm bu meseleler, yeni mevzuatla birlikte ortadan kalkar.

Daha dikkatli, daha akılcı davranmamız lazım. Sorunları çözme dedim de, 13 yıl aradan sonra 8+1 araçlara belge almanın yolunu açtık. Bu önemli bir adım. Büyük maliyetlerden kurtulmuş olacağız. Ama diğer taraftan, bu araçlarla ilgili yerel sorunları da aşmamız gerekiyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve UKOME’den bu yönde bir beklentimiz var. Görüşmeler yapıyoruz, umut veren görüşmeler bunlar. Umarım müsbet sonuçlar alırız.

TURİZM işletmesi belgesine sahip özel sektöre ait konaklama tesisi işyerlerinde01/05/2026-31/12/2026 dönemi için sigortalı başına 3.500 TL destek verilecektir. Bu destek kapsamında;

1- İlgili ayda/dönemde verilen muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle 5510 sayılıKanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak bildirilen sigortalıların prim ödeme gün sayısının 116,67 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işyerlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilmek suretiyle İşsizlik Sigortası Fondan karşılanacaktır.

2- Turizm ücret desteğiyle sağlanacak indirim tutarı, takip eden ay/aylardan doğansigorta prim borçlarına mahsup edilecektir.

3- 2026 yılı Turizm ücret desteğinde yararlanabilmek için işyerinin borcunun olmaması, işyerinin özel sektör işverenlerine ait olması ve faaliyette olması, Muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin yasal süresinde verilmesi, kayıt dışı ve sahte sigortalı kişi çalıştırmaması, cari ay primlerini süresinde ödemesi gerekir. Herhangi bir başvuruya gerek kalmaksızın bu destekten yararlanılacaktır.

4- Bu destekten sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar, yabancı uyruklu sigortalılar ve yurt dışında çalışan sigortalılar için yararlanılamayacaktır.

5- Bu destekten yararlanan işyerlerinin aynı ayda/dönemde diğer sigorta primi teşvik, destek ve indirimlerinden yararlanması hâlinde; sağlanacak destek tutarı, bu teşvik, destek ve indirimler uygulandıktan sonra destekten yararlanılan aya/döneme ait Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmesi gereken sigorta primi tutarını aşamayacaktır.

6- İlgili ayda, 01/05/2026-31/12/2026 dönemineait aylık brüt asgari ücretin onda birini (3.303TL) geçmeyecek tutarda eksik prime esas kazanç bildirimi yapıldığının tespiti durumunda SGK tarafından yapılacak ihtar üzerine on beş günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerleri hakkında desteği uygulaması devam edecektir.

Saygılarımla

İnşaat sektöründe ve denizcilikte olduğu gibi ki bizde çok daha acil şoför gelmiyor, yerine bir şoför koymak zorundasınız. Veyahut araba arıza yapıyor yerine bir araba koymak zorundasınız.

Bütün bunlarla ilgili düzenlemelerin Ulaştırma Bakanlığı tarafından bir an önce yapılması lazım.

Anlık sigortanın bizim için hayati önem taşıdığını söylememizde şu anlamda yarar var: Anlık sigorta yapamadığımız zaman şoför sigortasız yola gidiyor. Buna da ceza yazıyorlar. Ulaştırma Bakanlığı bugün hükümetin denizcilikte ve inşaatta uyguladığı bu sistemin bizim için çok daha acil olduğunu söylememiz lazım. Bu konuda Ulaştırma Bakanlığımızın direkt düzenlemeyi yapıp dediğim gibi uygulamaya koymasını bekliyoruz.

Firmalarımız artık uygulanan ağır cezaların altında ezilmeye beşladı.

Onun için anlık sigortaya biz önemsiyoruz. İnşallah Ulaştırma Bakanımız, genel müdürümüz bu konuyu dikkate alırlar ve şehirlerarası otobüslerde anlık şoför girişini uygulamaya koyarlar diye bekliyoruz.

Akaryakıt fiyatı can yakıyor

TABİİ akaryakıt fiyatları yüz liraya geçti. Bu müthiş bir artış. Bu sektörün taşıyacağı yük olmaktan çıktı. Sadece akaryakıt fiyatları değil, bir taraftan uçakla rekabet ediyoruz. Bir taraftan demiryolu ile rekabet ediyoruz. Diğer taraftan otobüs fiyatına uçakla yolcu taşınıp sübvansiyon yapılıyor. Bunu her seferinde yazıyoruz, söylüyoruz. Mutlaka şehirler arası otobüslerde gerekli düzenlemelerin yapılarak hava yolu biletlerinin sübvansiyonla sürdürülmesini engellemek lazım. Zaten sektör yüzde yetmişe yakın yolcu kaybetti. Sefer sayılarından ortaya çıkıyor bu.

Senede iki yüz milyon yolcu taşıyan sektörün şu anda taşıdığı yolcu yetmiş milyonlara kadar düştü. Bunlar daha iyi günlerimiz. 2027 yılında çok daha kötü günler bekliyor sektörü. Yaz sezonunda bile firmalarımız dertli. Bu fiyatlarla, yaz fiyatlarında, yaz doluluğuyla beraber para kazanamıyorsak kışın ne yapacağız diye dertli dertli düşünüyorlar. Ondan sonra otobüs kazaları çok oluyor diye dert yanıyoruz. Tabii şoför istihdam edemiyorlar. Yedek şoför istihdam edemiyorlar. Konuda mutlaka anlık sigorta devreye girerek şoför sorununa bir katkısı olacaktır diye düşünüyorum.

FSM kullanımında ısrarcıyız

BİR başka konu da Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün otobüslere serbest bırakılması. Bu konuda Büyükşehir Belediyesi’nden Ulaştırma Bakanlığı’ndan da destek bekliyoruz. Şehirlerarası otobüsler bu kadar yolu boşuna dolaşmasın, gidiş dönüş yüz kırk kilometre fazla yol yapıyorlar. Akaryakıt bu ve akaryakıt fiyatlarıyla bunu taşımak mümkün değil. Ayrıca ikinci köprünün otobüsçülere açılması birçok seferde üçüncü şoförü devreden çıkararak, şoför sorununa da kısmen katkı sağlayacaktır. Bunlar bizim Ulaştırma Bakanlığı’ndan ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden beklentilerimiz.

Servis sorunu acilen çözülmeli

SERVİSLERİN Artık şunu söylüyoruz: Yolcuların büyük bölümü elektronik ortamda bilet satın alabiliyor. Zaten acente sayıları 1700’lerden 700’lere kadar düştü. Her geçen gün sayı daha da azalıyor. Bu nedenle Büyükşehir Belediyesi’yle yaptığımız toplantıda bunu da gündeme getirdik. Özellikle İstanbul’un içinde ana koridorda dört beş tane yolcu transfer merkezi yapıp sadece servis arabalarının girip çıkabildiği düzen kurulması lazım. Bu konuda da sektörün aklını başına toplaması lazım. Ortak servis düzenine geçerek sadece bu noktalardan yolcu alınıp bırakılması kaydıyla düzenleme yapılması lazım. Sektörün de bu konuda ortak adım atması gerekiyor. Birkaç firmamızın buna karşı çıkması bu sorunun çözümü için bir engel teşkil etmemeli. Gerek Ulaştırma Bakanlığı gerek Büyükşehir Belediyesi bu konuda karar alıp uygulamaya koyması lazım.

8+1’ler için çözüm yakın

ULAŞTIRMA Bakanlığı sekiz artı bir araçlara belge veriyor. Belge veriyor ama Büyükşehir Belediyesi bu konuda uygulama yapmıyor. Büyükşehir Belediyesi’yle Ulaşım Daire Başkanı’yla yaptığımız görüşmede bu konuyu gündeme getirdik. Bir an önce çözülmesi gereken bir konudur. Bu konuda Ulaştırma Bakanlığı’nın D2 belgesi verdiği taşıtların belediyeler tarafından engellenmesine engel olunmalı. Ve bu konuda UKOME kararlarının da dikkate alınması lazım. Bundan sonra yapacağımız ilk UKOME toplantısında bu konuyu gündeme getirip Ulaştırma Bölge Müdürü’nü davet edeceğiz ve bu konuya bir çözüm üretmeye çalışacağız. Başka türlü bunu sürdürmek mümkün değil.

Tarife için 3 ay sınırı olmamalı

KARAYOLU yolcu taşımacılığı sektöründe faaliyet gösteren firmalar açısından son dönemde başta akaryakıt fiyatları olmak üzere; personel giderleri, otoyol ve köprü geçiş ücretleri, bakım-onarım, yedek parça, lastik, sigorta ve diğer işletme maliyetlerinde kısa süreler içerisinde ciddi artışlar meydana gelmektedir. Mevcut uygulamada firmalarımız tarafından alınan ücret tarifelerinin belirli bir süreyle geçerli olması ve bu süre dolmadan yeni tarife alınamaması, özellikle maliyetlerin hızlı ve öngörülemez şekilde yükseldiği dönemlerde taşımacılık faaliyetlerinin sürdürülebilirliği açısından önemli güçlükler oluşturmaktadır.

Ücret tarifesinin alındığı tarihteki maliyetler esas alınarak belirlenen yolcu taşıma ücretleri, tarife süresi içerisinde akaryakıt ve diğer temel giderlerde meydana gelen olağanüstü artışlar karşısında kısa sürede güncelliğini kaybedebilmekte; buna karşın işletmeler mevcut tarifenin süresinin dolmasını beklemek zorunda kalmaktadır. Bu durum, özellikle yüksek kilometreli şehirlerarası hatlarda faaliyet gösteren ve akaryakıt giderinin toplam işletme maliyetleri içerisinde önemli paya sahip olduğu taşımacılık işletmelerini ciddi şekilde etkilemektedir.

Bu nedenle; akaryakıt fiyatlarında ve/veya taşımacılığın temel maliyet unsurlarında önemli artışların meydana gelmesi halinde, mevcut ücret tarifesinin üç aylık geçerlilik süresinin dolması beklenmeksizin, firmaların gerekçeli başvurusu üzerine Bakanlığınızın uygun görüşü/özel izni ile yeni ücret tarifesi düzenlenebilmesine imkân sağlanmasını Ulştırma Bakanlığı’ndan talep etmekteyiz.

Talebimizin değerlendirilmesiyle, olağanüstü maliyet artışlarının yaşandığı dönemlerde firmalara erken tarife yenileme imkânı tanınmasının; sektörün mali yapısının korunması, taşımacılık hizmetlerinin kesintisiz ve sürdürülebilir şekilde devam ettirilmesi ve hizmet kalitesinin muhafaza edilmesi açısından önem arz edeceği kanaatindeyiz.

Özellikle de savaşlar! Üzücüdür, 21. yüzyılda savaşların hala yaşanması… Niye yaşanıyor; çünkü savaşlarda sermayesini artıranlar var. İran-ABD, Rusya-Ukrayna; bunun yanı sıra bölgesel çatışmalar turizme büyük zarar veriyor. Bu yüzdendir ki, biz turizmciler pandemideki gibi olmasa da bir takım sıkıntılar yaşıyoruz. Bizim cephede sezon kötü geçmedi, ama yüzleri de güldürmedi. Önümüze bakacağız.

GÜLEGÜLE: Bütün önemli otobüs fuarları gibi Busworld Türkiye 2026’ya da iddialı bir stantla katıldınız. Fuar sizin için nasıl geçti, umduğunuzu buldunuz mu?

KAVALCI: Fuar beklentilerimizin üzerinde gerçekleşti bu yıl. Pandemi döneminden sonra yapılan fuara katılmamıştık. Yerli yabancı çok sayıda seçkin ziyaretçiyi ağıladık. Özellikle 2 gün yabancı ziyaretçilerle önemli görüşmeler yaptık, yeni bağlantılar kurduk. Bu kadarını beklemiyorduk, ilk iki gün gayet hareketliydi. Tabii ki üçüncü gün firmalar kendi çalışanlarını getiriyorlar. Burada da biraz “know how” paylaşımı gerçekleştiriliyor. Beklediklerimizin üzerindeydi diyebiliriz. Tabii MAN ve Mercedes grubunun yokluğu burada hissediliyor. Busworld için Temsa, Anadolu Isuzu, Otokar gibi yerli üreticilerle beraber komparen satıcılarının buluştuğu bir fuar diyebiliriz.

GÜLEGÜLE: Fuara getirdiğiniz ürünler hakkında bigiler aktarır mısınız? Kaç koltuk modeli ile katıldınız, ilk defa tanıttığınız ürünler oldu mu?

KAVALCI: Bu fuar, bizim için 2026 yılında Sprinter araçlarında kullanmış olduğumuz yeni koltuk modelimizi tanıtma fırsatı yarattı. Tabii Sprinter her zaman minibüs grubunda lider araçtır. Biz de İnova olarak buraya ürün sağlamaktan mutluluk duyuyoruz. Yeni hareketli telefonluk, wireless şarj ve USB opsiyonun bir arada bulunduğu minibüsün koltuklarını fuarda tanıtma fırsatı yakaladık. İnova olarak diğer OEM firmalarımızla da çalışıyoruz. Onların da ürünlerini burada sergilemekten mutluluk duyuyoruz. Otobüs grubuna baktığımızda biraz daha naif döşemelerin olduğu, spor döşemelerin olduğu, koltuğu daha hafif gösteren ürünlerle beraber sunumu yapmayı tercih ettik. Bu yıl turuncu tonlarına ağırlık verdik. Biraz daha fuara enerji katabilmek için ve kendi enerjimizi gösterebilmek için, bu rengi tercih ettik.

GÜLEGÜLE: İnova olarak özellikle ihtisas fuarlarına katılmayı kendinize adeta bir sorumluluk addediyorsunuz. Neden fuarlar sizin için bu kadar önemli ve bu fuarlara katılmanın geri dönüşümünü alabiliyor musunuz?

KAVALCI: Burada aslında hangi beklentiyle katıldığınız gerçekten önemli. Bizim burada asıl hedefimiz satış yapmaktan ziyade, araç koltuğu alanında güçlü ve global bir oyuncu olduğumuzu göstermek. Türkiye’de yapılan fuarlara katılmak, bizim için aynı zamanda büyük bir sorumluluk… Biz bu fuara katılırken, ‘Belçika’da da olacağız’ mesajını veriyoruz. Tabii ki de yerli üreticiler bu tür önemli ihtisas fuarlarında, bizler de bu oyunun bir parçası olarak burada olmak zorundayız.

GÜLEGÜLE: Yılın ilk yarısını geride bıraktık. Şimdi de pazarın durumunu konuşmak isteriz. İlk altı ay sektör ve İnova için nasıl geçti? Umulanın bulunduğu bir süreç oldu mu?

KAVALCI: 2026’nın zor bir yıl olacağı, zaten konuşulan ve bilinen bir şeydi. Tabii ilk çeyrekte bunu çok fazla yaşamasak da üçüncü ve dördüncü çeyrekte bu yavaşlamayı yaşayacağımızı çok net olarak gözlemleyebiliyoruz. Yaz döneminde yurt dışı firmalarının biraz daha hafif çalışması, “summer shut down” dedikleri yaz dönemi kapanışları bunlar da büyük etken. Q4 dönemi içinde çalışmalarımız devam ediyor. Ama tabii küresel ölçekte bir daralma söz konusu olduğu aşikar. Biz de buna yönelik önlemlerimizi alıyoruz.

GÜLEGÜLE: Yeni fabrika yerinize geçtiniz, faaliyetlere başladınız. Bununla ilgili kısa böyle bir değerlendirme yapar mısınız? Yeni üretim tesisiniz şirkete nasıl bir dinamizim kattı?

KAVALCI: Yeni fabrikada tek bir çatı altında toplantık. Alanımız 18.500 metrekare. Fazlasıyla büyük bir alan, hele de bir koltuk üreticisi için. Biz bunun avantajlarını tabii ki de görüyoruz. İşlerin daha yoğun olacağı dönemlerde, bu alan ve artan üretim kapasitemiz bizlere büyük bir avantaj sağlayacaktır. Unutulmamalı, yapılan her doğru yatırım, mutlaka karşılık bulur. Bu, bizim yatırımımız için de geçerli.

GÜLEGÜLE: Yeni fabrika ile birlikte personel sayınız da arttı mı, ya da makine tesisat sayısında değişiklikler oldu mu?

KAVALCI: Personel sayısı olarak çok fazla artışımız yok. 2025’teki üretim rakamlarımızı ve personel sayılarımızı şu an için koruyoruz. Tabii ki de yeni yatırımlarımız oldu ve olmaya devam ediyor. Anlaşmalarımız hala var. Teslimatlarımız bekliyor. Robot alanında yeni yatırımlar yaptık. Boru bükme makinelerimizde yeni yatırımlar gerçekleştirdik. İnovasyon dedik, bunun öncüsü olmaya her zaman devam ediyoruz. İki kat arasında geçişleri sağlayacak, dikey depolama alanları kendi içimize oluşturduk. Endüstriyel yeniliklere, teknolojik yeniliklere devam ediyoruz.

GÜLEGÜLE: Son olarak, bu yıl için ne bekliyorsunuz? İnova Otomotiv bu yıl için bir büyüme bekliyor mu ya da mevcudu korumak bir başarı mı?

KAVALCI: Bu yıl için büyüme beklentimiz yok açıkçası. Olduğumuz gibi kalabilmeyi hedefliyoruz. Söylediğiniz gibi 2025’teki üretim adetlerimizi, 2025’teki cirolarımızı tutturursak bu bile 2026’nın bir başarısı olacaktır. 2026 global için zor bir piyasa olacak gibi görünüyor. Fakat önümüzdeki yıllar için hedeflerimiz büyük, yeni anlaşmalarımız var. İhracat kanadında genişlemeye gidiyoruz bunu şu an söyleyebilirim.

GÜLEGÜLE: Üretimde ihracat oranınız nedir? Mesela yerli piyasa ve yurt dışı olarak.

KAVALCI: Biz daha çok yurt içi yoğun olarak çalışıyoruz. Buradaki OEM’lerimizin hacimleri gayet büyük; yüzde 30-35 aralığı yurt dışı, 65-70 arası da yurt iç piyasası diyebiliriz. İhracatı arttırma hedefindeyiz. Yurt içini koruyarak, ihracat oranınızı arttırma gayreti içerisindeyiz.