583 sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde “herbir  vergi  dairesine  5.000.000  TL  ve  daha  fazla  borcu  olan  veya  bu  tutar  ve üzerinde kesinleşen vergi ve cezası bulunan mükelleflerinisimleri ve borç tutarlarının, vergi  dairesinin  ilan  koymaya  mahsus  yerlerinde  asılmak  suretiyle 1/12/2025  ile 15/12/2025 tarihleri (bu tarihler dâhil) arasında Türkiye genelindeki vergi dairelerinde, 16/12/2025  ile  30/12/2025 tarihleri  arasında  ise  Gelir  İdaresi  Başkanlığının  internet sitesinde ilan edileceği belirtildi.

Yapılacak açıklamada, 31/12/2024tarihi itibarıyla vadesi geldiği halde 27/11/2025tarihi itibarıyla ödenmemiş bulunan ve nev’i itibarıyla Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 293) ile açıklama kapsamına alındığı belirtilen vergi ve cezalar ile 1/6/2024-31/5/2025tarihleri arasında kesinleşen tarhiyatlar dikkate alınacaktır.

6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremler nedeniyle 213 sayılı Kanunun 15. maddesine göre ilan edilen mücbir sebep hâli 180 sayılı Vergi Usul Kanunu Sirküleri kapsamında   devam   eden   mükelleflerin   gerek   bu   yerlerdeki   vergi   dairelerine   gerekse   ülke genelindeki   diğer   vergi   dairelerine   olan   kesinleşmiş   vergi   ve   cezaları   ile   borçları   açıklama kapsamına alınmayacaktır

Özetle çalıştay katılım yönünden çok iyiydi sektörden katılım çok iyi oldu. Sektör mensupları sorunlarını ve çözüm önerilerini dile getirdiler. Ulaştırma Bakanlığı yetkilileri de notlarını aldılar ve gerekli düzenlemelerin yapılacağını söylediler.

Ben buradan ayrıca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına ve Ticaret Bakanlığı temsilcilerine de teşekkür ediyorum. Onlar da gerekli açıklamaları yaptılar. Sektörün sorunları olan özellikle F1-e acenteleri ile ilgili düzenlemelerin yapılması gerektiğini net bir şekilde ifade ettik. Onları değerlendireceklerini söylediler.

Kamera sistemleri ile ilgili muallak bir durum var. Bakanlığın bu konuda yapacağı düzenlemeleri takip ediyoruz. Biz federasyon olarak Ulaştırma Bakanlığının UETDS ve ATS sistemlerine entegre bir yazılım çalışması yaptırıyoruz. Sadece Ulaştırma Bakanlığının kontrolünde olan bir sistemden ziyade firmalarımızın kendi iç denetimlerini yapabileceği bir yapının oluşması lazım. Sürücülerin, şoförlerin yakından takip edilmesi lazım, kazaların önlenebilmesi için.

Ayrıca toplantıda aşağıdaki gündem maddelerini de görüştük.

1- Kanun ve yönetmelikler arasındaki çelişkilerin yarattığı sorunlar.(4925, 5216, 2918)

2- F1 e Acente Yönetmeliği

3- IBB Tarafından D2 ve B2 belgeli araçlara uygulanan yaptırımlar. (Ücret karşılığı yol belgesi, turist taşıyan araçları UKOME kararlarıyla bağlanması, 

4- D4 belgeli taşıtlarla şehirlerarası tarifeli taşımacılık yapılması. (Tekirdağ Beylikdüzü, Bursa İstanbul, Kocaeli İstanbul,

5- Ücret karşılığı D2 ve B2 belgelerine kayıt yapılan şahıs araçlarının kendi nam ve hesabına fatura kesmesi.

6- Şöför sorunları (eğitim, çalışma şartları ve şoförlerin hakları ve sorumluluklar) yorgunluk ve uykusuzluktan kaynaklanan kazaların önlenmesi için anlık şöför girişi düzenlemesi yapılması. Yorgunluk ve bağımlılık gibi sorunların çözümü için akıllı sistemlerin AB ile eşzamanlı uygulamaya konması.

7- Denetim ve yaptırımların yetersizliği nedeniyle kayıtdışı otogarlar dışından yapılan korsan taşımacılık faaliyetlerinin yarattığı haksız rekabet koşulları.

8- İstanbul Anadolu yakası otogar sorunu.

9- Otobüs Kazaları, UETDS vs Araç Takip Sistemleri

10- 8+1 Araçların lüks otomobil olarak D2 ve B2 belgelerine kaydedilmesi.

Bilindiği üzere akaryakıt istasyonlarında yapılan akaryakıt satışlarında plaka bilgisinin yeni nesil akaryakıt pompa ödeme kaydedici cihazlara elle girilmeden otomatik olarak gönderilmesini temin etmek amacıyla Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) uygulaması geliştirilmiş ve konu ile ilgili düzenlemeler 5/10/2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Tebliğ ile belirlenmiştir.

Bu kapsamda;

– Akaryakıt istasyonu işleten mükelleflerin 2/6/2025 tarihine (benzin veya motorin dışındaki bir yakıt türünün tedarik edilmesi için kullanılan pompa ünitelerinde kullanılacak TTO’ları 31/12/2025 tarihine) kadar gerekli kayıt ve başvuru işlemlerini yapıp istasyonlarına TTO ve TİM’leri taktırmaları ve bu donanımların YN ÖKC’lerle iletişimini yaptırarak UTTS üzerinden fiilen akaryakıt satışına başlamaları,

– Vergi mükelleflerinin ise, kiralama yoluyla edindikleri veya işletmelerine dâhil olan ve işte kullanılan taşıtları için 2/6/2025 tarihine kadar gerekli kayıt ve başvuru işlemlerini yaparak en geç

30/6/2025 tarihine (birden fazla ya da benzin veya motorin dışındaki bir yakıt türüyle çalışan taşıtlarda benzin veya motorin dışındaki yakıt türüne ilişkin depo için 31/12/2025 tarihine) kadar taşıtlarına TTB taktırarak kullanmaya başlaması,

– İşte kullanılmayan ancak taşıt tanıma sistemi kullanan taşıtlara 1/7/2025 tarihinden itibaren TTB taktırılması, gerekmektedir. UTTS uygulamasına ilişkin işlemlerin tamamlanması amacıyla tanınmış olan süre, akaryakıt istasyonları için 2/6/2025 tarihinde, taşıt sahipleri için 30/6/2025 tarihinde sona ermiştir.

Diğer taraftan, mezkûr Genel Tebliğin “UTTS kullanılarak yapılan akaryakıt satışlarında belge düzeni” başlıklı 8 inci maddesiyle, UTTS kapsamında yapılan akaryakıt satışlarında, taşıtın plakasına ilişkin bilgilerin sistem kapsamında yeni nesil pompa ödeme kaydedici cihaza otomatik olarak iletilmesi ve ÖKC Fişinin, detayları Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından ynokc.gib.gov.tr adresinde yayımlanan teknik kılavuzla belirlenen, UTTS kapsamında düzenlendiğini gösteren bilgiyi ihtiva edecek şekilde düzenlenmesi öngörülmüş olup, TTB takılma zorunluluğu getirilen taşıtlar için, UTTS kapsamında düzenlenmeyen belgeler, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 nci maddesine istinaden vergi kanunları bakımından hiç düzenlenmemiş sayılacaktır.

Bu kapsamda, vergi uygulamaları yönünden olası hak kayıpları ve cezalı işlemlerle karşılaşılmaması bakımından;

– Akaryakıt istasyonları tarafından TTO ve TİM taktırılması ve bunların YN ÖKC’lerle iletişiminin yaptırılarak UTTS üzerinden fiilen akaryakıt satışına başlanması,

– TTB taktırılması gereken taşıtlara ise TTB taktırılarak akaryakıt alımlarının UTTS uygulaması kapsamında yapılması, gerekmektedir.

GÜLEGÜLE: 2025 yılının ilk yarısını geride bıraktık. Pazar açısından ilk 6 ayı değerlendirir misiniz?

PLANLI VE SEÇİCİ YATIRIMLAR

AKSOY: 2025’in ilk yarısında şehirlerarası otobüs pazarı, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre daha temkinli bir seyir izledi. Finansal kaynaklara erişimdeki dikkatli yaklaşım, yatırım kararlarının daha seçici ve planlı şekilde alınmasına neden oldu. Bu durum, pazarda belirli bir yavaşlamaya yol açsa da sürecin, sektörde daha sürdürülebilir ve bilinçli yatırımları beraberinde getirdiğini söyleyebiliriz. Yılın geri kalanında da benzer bir eğilim devam edebilir; ancak sektördeki gelişmeleri yakından takip ederek müşterilerimize en uygun çözümleri sunmayı sürdüreceğiz. Türkiye’de şehirler arası otobüs pazarındaki güçlü konumumuz, müşterilerimizin markamıza duyduğu uzun vadeli güvenin bir göstergesi. Bu güveni korumak ve beklentilerin ötesine geçmek en temel sorumluluğumuz. Araç yatırımlarında Mercedes-Benz Türk’ü tercih eden müşterilerimizin yatırım değerlerini korumaya devam ettiklerini memnuniyetle gözlemliyoruz.
Yılın ilk altı ayında da müşteri geri bildirimlerine odaklanarak ürünlerimizi geliştirdik, satış sonrası hizmet kalitemizi sürdürdük ve esnek finansman çözümlerimizle müşterilerimizin yanında olduk. Bu dönemi, beklentilerimizle uyumlu bir şekilde geçirdiğimizi söyleyebilirim.

GÜLEGÜLE: Rakamlar açısından öngörüleriniz neydi, karşılık buldu mu? Bir de geçen yılın aynı dönemi ile bir kıyaslama yapabilir misiniz?

PAZARIN YAPISI DA DEĞİŞİYOR

AKSOY: 2025’in ilk 6 ayına yönelik öngörülerimiz büyük ölçüde gerçekleşti. Pazardaki genel hareketlilik geçen yılın aynı dönemine kıyasla daha temkinli bir yapıya bürünse de Mercedes-Benz Türk olarak planladığımız satış hedeflerine ulaştık. Bu da stratejimizin sağlam temellere dayandığını gösteriyor. Pazar, giderek daha fazla orta ve uzun vadeli finansal planlama ile yapılan, servis sözleşmeleriyle desteklenen ve işletme maliyetlerini gözeten yatırımlar üzerinden şekilleniyor. Bu daha profesyonel yaklaşım, pazarda kalite ve sürdürülebilirliğin önceliklendirildiğine işaret ediyor. Aynı zamanda, pazarın yapısında da değişimler gözlemliyoruz. Özellikle turizm taşımacılığına yönelik alımların toplam içindeki payı artarken, bireysel yatırımcılar da takas ve ikinci el sistemlerinin sunduğu avantajlarla daha yeni ve donanımlı araçlara ulaşabiliyor.
Mercedes-Benz Türk olarak bu dönüşümü güçlü BusStore markamız, müşterilerimizin ihtiyaçlarına özel geliştirdiğimiz yeni ve ikinci el araçlara yönelik esnek finansman modellerimiz, geniş bayi ve servis ağımız ile desteklemeye devam ediyoruz. Tüm bu unsurlar sayesinde, ürünlerimizin tüm yaşam döngüsü boyunca müşterilerimize sürdürülebilir çözümler sunmayı sürdürüyoruz.

GÜLEGÜLE: Ekonomik koşullar nedeniyle şehirler arası otobüs sektöründe bir daralma olduğu ifade ediliyor, sizin pazar rakamları da bunu doğrular nitelikte mi?

TURİZMDE HAREKETLİLİK VAR

AKSOY: Pazarı daha sağlıklı analiz edebilmek için segment bazlı bir değerlendirme yapmak önemli. 2025’in ilk yarısında şehirler arası otobüs segmentinde, genel ekonomik koşulların etkisiyle daha temkinli bir yatırım yaklaşımı gözlemledik. Mevcut faiz oranları, finansmana erişimdeki hassasiyetler ve operasyonel maliyetlerdeki artış gibi etkenler firmaların karar alma süreçlerini etkiledi. Ancak bu dönemde pazar sadece daralmadan ibaret değildi; özellikle turizm taşımacılığı segmentinde ciddi bir hareketlilik ve canlılık söz konusu oldu. Turizm amaçlı alımların toplam içindeki payında anlamlı bir artış gözlemliyoruz. Bu eğilimde, ürünlerimizde yaptığımız geliştirmelerin ve kullanıcı deneyimini ön planda tutan çözümlerimizin önemli katkı sağladığını söyleyebiliriz.

GÜLEGÜLE: Turizmde rakamlar umut verici olsa da, artan maliyetler nedeniyle özellikle taşımacılar büyük sıkıntılar yaşıyor, bu durum otobüs yatırımlarını olumsuz etkiliyor mu?

TURİZMDE YATIRIM DEVAM EDECEK

AKSOY: 2024 yılı turizm segmenti açısından oldukça hareketli geçti ve bu dinamizm 2025’in ilk yarısında da etkisini sürdürdü. Pandemi döneminde daha küçük araçlara yönelen turizm taşımacılığı, yeniden otobüse dönüş trendine girdi. Özellikle kalabalık gruplara yönelik kültür ve yurt dışı turlarının artmasıyla birlikte otobüs tercihleri yükselişe geçti. Yabancı turist sayısındaki artışın yanı sıra, yerli turistin otobüsle yapılan kültür turlarına ilgisi, sektörde güçlü bir talep yarattı.
Bu talep, yaz sezonunda konforlu ve güvenli otobüslere erişim ihtiyacını artırırken, turizm taşımacıları da filolarını büyütme ve yenileme yönünde planlamalar yapmaya başladı. Elbette maliyet artışları sektör genelinde dikkatle yönetilmesi gereken bir konu olmaya devam ediyor; ancak biz Mercedes-Benz Türk olarak bu süreçte müşterilerimize sunduğumuz esnek finansman çözümleri, düşük işletme maliyetli araçlarımız ve Satış Sonrası Hizmetlerde güçlü desteğimizle yatırım kararlarını kolaylaştırmayı sürdürüyoruz. Turizmdeki canlılık ışığında, otobüs yatırımlarının önümüzdeki dönemde de istikrarlı şekilde devam edeceğini öngörüyoruz.

GÜLEGÜLE: Beklentisi yüksek bir sezona girdik. Gerek firmalar gerekse de bireysel yatırımcılar ciddi otobüs alımları yaptı. Yine markanız en çok tercih edilen oldu. Bunu neye bağlıyorsunuz?

MÜŞTERİLERİMİZ BİZE GÜVENİYOR

AKSOY: Bugünün yatırımcıları kararlarını sadece sezgisel değil, ölçülebilir fayda ve uzun vadeli değerler üzerinden veriyor. Biz de Mercedes-Benz Türk olarak bu dönüşüme uygun şekilde, ürün kalitesinden Satış Sonrası Hizmetlere, finansman çözümlerinden ikinci el desteğine kadar bütünsel bir değer zinciri sunuyoruz. Araçlarımızın yüksek ikinci el değeri, yakıt verimliliği, dijital sistemlerle sağlanan operasyonel kontrol avantajı ve geniş  yetkiservis ağımız; güvenlik, konfor ve estetik gibi unsurlarla birleşince müşterilerimizin tercihinde etkili oluyor.
Müşterilerimizin markamıza duyduğu güven, yıllardır istikrarlı biçimde sürdürdüğümüz ürün ve hizmet kalitesinin bir sonucu. Özellikle 7 gün 24 saat ulaşılabilir Satış Sonrası Hizmetlerimiz ve aracın her yaşında sürdürülebilir performansını destekleyen altyapımız, tercih edilmemizi güçlendiren önemli etkenler arasında.

GÜLEGÜLE: Sunduğunuz kredi kolaylığının da bu tercihte etkisi var mı? Örneğin sattığınız otobüslerin yüzde kaçına finansal destek sağladınız?

YÜZDE 85’E FİNANSAL DESTEK VERDİK

AKSOY: Finansman, otobüs yatırımlarında kuşkusuz belirleyici bir unsur. Mercedes-Benz Kamyon Finansman ile müşterilerimize ihtiyaçlarına özel, esnek ve güvenli finansman çözümleri sunuyoruz.  2025’in ilk yarısında yaptığımız satışların yaklaşık yüzde 85’i doğrudan sunduğumuz finansman destekleriyle gerçekleşti.
Ayrıca, mevcut ekonomik konjonktürde yatırımcılarımızın “bugünden fiyat ve ödeme planını bilerek” hareket etmek istemesi, sabit fiyatlı anlaşmalarımıza olan ilgiyi artırıyor. Bu doğrultuda bayi ağımız üzerinden sunduğumuz sabit fiyat opsiyonları, müşterilerimizin risklerini minimize etmelerine yardımcı oluyor.

GÜLEGÜLE: Artık gelenek haline getirdiniz, her yıl otobüslerde ciddi yenilikler yapıyorsunuz. Bu yıl da 25 yenilikle müşterinin karşısına çıktınız. Neye göre yenilikleri tespit ediyorsunuz?

YENİLİKLERLE HAYATI KOLAYLAŞTIRDIK

AKSOY: Mercedes-Benz Türk olarak ürün geliştirme süreçlerimizin merkezinde kullanıcı geri bildirimleri ve saha gözlemleri yer alıyor. Her yıl düzenli olarak şehirler arası seyahatler gerçekleştiriyor, kaptanlarımız, host/hosteslerimiz ve yolcularla birebir görüşerek gerçek kullanım koşullarını yerinde gözlemliyoruz.
2025 model araçlarımızda sunduğumuz 25 yenilik de bu sürecin bir ürünü. Teknolojik gelişmeleri takip etmenin yanı sıra, bu yenilikleri kullanıcı deneyimi, mevzuat uyumu ve operasyonel ihtiyaçlar gibi farklı boyutlarda değerlendirerek uygulamaya alıyoruz. Böylece sadece güncel değil, aynı zamanda geleceğe hazır ürünler geliştiriyoruz.

GÜLEGÜLE: Elektrikli araç her alanda yaygınlaşıyor. Şehiriçi derken şehirlerarası otobüslerde de elektrikli yarışı başladı. Bu konuda öngörünüz ne, neler söylersiniz?

AKSOY: Elektrifikasyon süreci özellikle şehir içi taşımacılıkta daha hızlı ilerliyor. Çünkü burada operasyonel çevrimler daha kısa ve altyapı yatırımları daha kolay planlanabilir. Şehirler arası taşımacılıkta ise menzil, batarya ömrü, şarj süresi ve altyapı gibi unsurlar sürecin daha kademeli ilerlemesine neden oluyor.

GÜLEGÜLE: Mercedes-Benz’in de bu alanda çalışması var mı, varsa hangi aşamada? Örneğin bununla ilgili bir tarih zikredebiliyor musunuz?

HER TÜRLÜ DÖNÜŞÜME HAZIRIZ

AKSOY: Mercedes-Benz Türk olarak, bu dönüşümün bilincindeyiz ve hazırlıklarımızı buna göre sürdürüyoruz. Şehir içi segmentte 2018’den bu yana eCitaro modelimiz ürün portföyümüzde yer alıyor. Avrupa’da şehir içi otobüslerin yüzde 50’sinden fazlasının artık elektrikli olması bu geçişin hızını gösteriyor. Ayrıca daha kısa mesafeli taşımacılık için eIntouro modelimizi lanse ettik. Kamyon tarafında ise eActros 600 modelimiz “International Truck of the Year 2025” ödülünü aldı; bu model 600 kWh üzerindeki batarya kapasitesiyle 500 km’ye kadar menzil sunabiliyor. Alternatif yakıtlı ve hidrojenli araçlarımız da portföyümüzde yer alıyor. Şehirler arası segmentte bu dönüşüm daha temkinli ilerlese de altyapı ve regülasyonların gelişmesiyle birlikte burada da önemli adımlar atılacağını öngörüyoruz.

GÜLEGÜLE: Sezon öngörünüzü alabilir miyiz, umutların karşılık bulacağı bir sezon olur mu?

AKSOY: 2025 sezonu, özellikle yaz aylarında hem şehirler arası hem de turizm taşımacılığı açısından hareketli geçiyor. Mercedes-Benz Türk olarak her zaman arz-talep dengesini gözeterek planlama yapıyor, bu sayede sektörden olumlu geri bildirimler alıyoruz. Müşterilerimizi sadece “müşteri” olarak değil, geniş bir ailenin parçası olarak görüyoruz ve onlarla sürekli iletişim halindeyiz. Sezonun geri kalanında da bu iş ortaklığı anlayışıyla müşterilerimizin beklentilerini karşılamayı sürdüreceğiz. 2026 için de şimdiden güçlü iş ortaklıkları ve doğru stratejilerle hazırlıklarımızı sürdürüyoruz.

Partiler olacak, rekabet olacak, her parti kendi siyasetini yapacak. Ama şunu da mutlaka dikkate almak zorundadır; siyaset diye yaptığı ekonomiye zarar veriyor mu, halka, topluma zarar veriyor mu, ülkenin geleceğine zarar veriyor mu diye herkesin dikkat etmesi gerekiyor. Türkiye’de maalesef ekonomi bir türlü rayına oturmuyor, uzun yıllardır istikrardan söz edemiyoruz.

Örneğin turizm; bir sene çok iyi, ertesi sene içerideki istikrarsızlık ve karmaşa yüzünden çok kötü olabiliyor. Maalesef gelişmiş ülkeleri baz aldığımızda, bu durum sadece bizim ülkemize özgü.

Biz yorulduk, yatırımcı yoruldu, vatandaş yoruldu, istikrar istiyoruz istikrar!

GÜLEGÜLE: Uzun bir aradan sonra otobüs pazarı geçen yıl binli rakamı buldu. Siz MAPAR Otomotiv olarak bu parlak yılda nasıl bir performans sergilediniz? Pazarın bugünü ve yarını hakkındaki öngörünüzü paylaşır mısınız?

PAZAR YİNE 4 HANELİ OLACAK

ŞAHİN: Geçen yıl sıfır ve ikinci el otobüste ciddi bir hareketlenme yaşandı. Sıfır otobüs almak isteyenler daha yılın başından itibaren peşinatlarını ödeyip otobüs yatırımı yaptı. Öyle ki, yılın ilk yarısında sözünü ettiğimiz bini aşkın otobüs satılmıştı. Bugün bakıldığında, öngörüde bulunup o şekilde otobüs alanların kârlı çıktığını görebiliyoruz. Adam peşinatını yatırıp 10 milyon liraya otobüs alıyor, otobüsü teslim aldığı tarihte rakam 14 milyona çıkıyor. Yani yüzde 40 kâr etmiş oluyor.

MAPAR Otomotiv olarak böyle bir senede iyi bir performans ortaya koyup, hedeflerimize ziyadesiyle ulaştık. 2023 yılında 113 sıfır otobüs, 350’yi aşkın ikinci el otobüs satışı gerçekleştirdik. Bu yılki hedefimiz ise 100 bandında sıfır otobüs, 250 adet bandında da ikinci el otobüs satmak… Yılın ilk 4 ayındaki satışlarımızı dikkate aldığımızda, çok büyük bir aksilik olmazsa bu rakamlara erişeceğiz.

2023 böyle geçti; 2024’ün de hızlı geçeceği 1000’li rakamlarda otobüs satılacağı görülüyor. Nitekim 3 büyük marka, 11-12 aya kadarki üretimlerini zaten şimdiden satmış durumda.

Bir batma çıkma, herhangi bir doğaüstü afet veya bir savaş olmadığı sürece rakam bu şekilde gerçekleşecek; tabii 3 marka ekstra bir üretim yapmazlarsa…

Bu artışlar gerçek artışlar mı; bunu hep beraber göreceğiz. Ama bana göre gerçek ve istikrarlı tablo 2025’te belli olacaktır. Benim gördüğüm 2025’te biz yeniden 600-800 adetlere döneceğiz.

Ben 2024’ün verimli bir yıl olacağı kanaatindeyim.  Turizm şu anda çok iyi gidiyor. İsrail-İran arasındaki gerilim, bir savaşa dönüşmez, turizme olumsuz bir etki etmezse Sayın Bakanımızın da söylediği gibi ülkemize bu yıl 50-60 milyon civarında turist gelecek. Bu, aynı zamanda iç pazarı hareketlendirecektir. Şehirlerarası taşımacılık da aynı şekilde hareketlenecek. Yani firmalar rekabet yapmazsa, taşıma fiyatlarını doğru belirler ve verimliliği esas alırsa, kazançlı çıkacaklar.

GÜLEGÜLE: Otobüs fiyatları çok yükseldi, diğer taraftan ise enflasyon kaynaklı otobüsçünün sırtındaki yük çok daha ağırlaştı. Buna rağmen pazarın bin bandına çıkmasını hangi nedenlere bağlarsınız?

OCAK 2026 MİLAT OLACAK

ŞAHİN: Hatırlasanız pandemiden çıktığımızda ilk kriz patlak verdi. Enflasyon yukarıya çıkmaya başladığında eş zamanlı olarak Rusya-Ukrayna savaşı başladı. Burada sadece otobüs fiyatlarına bakarsak yanılırız. Her şeyin fiyatı olağanüstü derecede arttı. Bunun sonucu olarak parası olanlar yatırım yerine dövize, altına döndü ve kâr etti. Dönüp baktığınızda Türkiye’de enflasyon yüzde 160’a çıkınca sadece otobüsçülükte değil her sektörde derin bir sıkıntı oluştu. Mesela Avrupa’nın enflasyon ortalaması yüzde 10 bile değilken, araç fiyatlarını dışarıya döviz bazında yüzde 30-40 ve hatta yüzde 100 zamlı olarak sattılar. Bakın 220-270 bin euro arasında olan otobüsün fiyatı, bir anda 500 bin euroya çıktı. İşte bunu öngörenler, önceden alım yaparak işi ticarete bile dönüştürdü.

Bu yüksek fiyatlar nereye kadar derseniz; 2024’ün sonuna kadar araç fiyatları da, ev fiyatları vs böyle devam edecek. Gelecek yılın ortalarından başlamak üzere geri bir düşüş sürecinin yaşanacağını düşünüyorum. ‘Oh’ diyeceğimiz tarih ise Ocak 2026 olacak. 

Hatırlayalım fiyatlar neden yükseldi; çünkü elimizde yeterli araç da yoktu. Önemli markalara baktığımızda ellerinde stok yoktu. Şehirlerarası ve turizmciye gereken otobüs sayısı aşağıdaydı. Bu da otobüse karşı talebi fazlalaştırdı. Şimdi döndüğümüzde bu arz-talep meselesinde, talep azalmaya başladığında 2.el fiyatları da mutlaka geriye gelecek. Yeni fiyatlar da en geç 2025’in ortalarında TL bazında değil, döviz bazında geri gelecek. Euroyu devlet yasaklamadı bunu bilelim. Bu kadar net konuşuyorum.

GÜLEGÜLE: Sizin daha önce otobüsü alanlara uyarılarınız vardı: ‘Cebinizde yüzde 50 peşinatınız yoksa sıfır otobüs yatırımı yapmayın.’ Bu uyarınız hala geçerli mi?

MECBUR DEĞİLSENİZ ALMAYIN!

ŞAHİN: Koşular daha da kötüleşti; ben şu anda bırakın yüzde 50’yi, ‘kendi firman yoksa, zorunlu değilsen otobüs alma’ diyorum. Bakın ben bir satıcıyım; niye almayın diyorum çünkü yatırım zamanı değil, çok daha başka argümanlarla çok daha fazla para kazanabiliyorsun. Diyelim 10 milyon liranız var; bunu bankaya yatırıyorsunuz ve bir yılda 5 milyon kazanıyorsunuz. Bunu 12 aya bölün, 400 bin lira eder ve kesinlikle hiçbir otobüs bu parayı kazanamıyor.

Şu anda Türkiye’de ticaret yapmak çok zor çünkü para, para olarak daha büyük bir değer ve para, para olarak hiçbir ticarette kazanamayacağınız parayı kazandırıyor.  Böylelikle kazası yok belası yok, 3 tane şoförle de uğraşmıyorsun. Ben doğruyu savunuyorum. Ben hiçbir zaman elzem değilse otobüs alana ‘Kardeş sen otobüs alma’ diyebilirim, şu anda da onu söylüyorum. Eğer Allah korkusu yoksa faizle bir problemi yoksa, hiçbir değer parayı çalıştırarak geliştiremez. Bu hep böyle gitmeyecek tabii; onun için 2026’yı işaret ediyorum. İki yıl sonra enflasyonun yüzde 10’lar seviyesine ineceğine inanıyorum.

GÜLEGÜLE: Otobüs pazarındaki büyümede ikinci el fiyatlarının yüksek oluşunun bir etkisi var mı?

İKİNCİ ELDE BÜYÜK KÖPÜK VAR

ŞAHİN: İkinci elde muazzam bir köpük var ve ben bu fiyatların geri geleceğini de söylüyorum. Nitekim köpük azalmış gibi görünüyor. Şu anda çok büyük stok olmasa da, oluşumlar başladı. Stoklar arttıkça da -ki artması kaçınılmaz- arz-talep meselesi fiyatlar da gerileyecektir. Piyasa olarak şu anda sarmalın doyma noktasına geldik, artık geri sarmaya başlayacağız. Yaz ayını geçtikten sonra zirveye ulaşmış olacağız. Ondan sonra daha hızlı gelmeye başlayacağız. Belki bu aralarda da fiyatlar doğru olmazsa geriye gelmeler başlar; çünkü tam şu anda sezona geçiyoruz. Zaten turizm iyi geçecek gibi görünüyor. Bayramda dahil Antalya, Çeşme bölgesini ben analiz ediyorum. Oralar yüzde 90-100 doluluklarla geçtiler; bu da parlak bir sezonun müjdecisi gibi…

Yani çok basit; bardağın su dolmasını düşünün, şehirlerarası ve turizmde ne kadar araca ihtiyaç var biliyoruz. Bunun üzerine çıktığımızda suyun taşması misali bir boşalma kaçınılmaz olur. Olacak çünkü inanın bugün ikinci elde dünyanın en pahalı ülkesiyiz. Böyle olunca da dışarıya ikinci el otobüs satma şansımız kalmıyor. 

GÜLEGÜLE: MAPAR olarak bir de otobüs yenileme hizmetiniz var. Bugüne kadar çok başarılı işlere imzanızı attınız ve namınız sınırları aştı. Bu alanda neler yapıyorsunuz?

YENİLEMEDE ÇOK İYİ GİDİYORUZ

ŞAHİN: Otobüsün markası ne olursa olsun özenle, ustalıkla, orijinal yedek parçayla; önünü, arkasını, içini ve aksamlarını komple yeniliyoruz. Dediğiniz gibi bu alanda çok başarı sağladık.

Biz eskiden yurtiçinde çok iyiydik, şu anda yurt dışında da tahmin edemeyeceğimiz mesafeler kaydettik. Fransa’dan, Belçika’dan, İspanya’dan ve değişik ülkelerden araçlar geliyor; yeniliyor gönderiyoruz. Geri dönüşler de muhteşem. Aslında baktığınızda otobüs piyasası için diğer markaların bize teşekkür etmesi lazım. Biz yenileyerek iharacat yapmış oluyoruz. Adam yeni model hazır arabayı gördüğü anda, daha pahalı da olsanız hazır olan arabayı alıyor. Gittiği yerde iş bulabiliyor, çok borçlanmıyor.

GÜLEGÜLE: Bu hizmet zincirini genişletmeyi düşünüyor musunuz?

ŞAHİN: Her an genişletiyoruz zaten. Bursa’da şu anda yeni bir yatırımımız olan minibüs dizaynıyla yürüyoruz. Bunun için de bir yer arıyoruz. Hatta 1-2 yerle pazarlık içindeyiz. VIP’deki minibüs grubunu tamamen ayırabiliriz. Çok iyi VIP’ler yapmaya başladık bu sıra, paylaşmaya başladık. Onun da tanıtımını mutlaka yapacağız. Tabii bu arada vasıflı eleman bulmak çok zorlaştı. Elektrikte de, mekanikte de kalifiye eleman bulamıyorsunuz. Biz bir adım daha atıp karavana da gideceğiz. Ama bunların hepsi dediğim gibi yapmış olmak için değil, aşama aşama doğrusunu yapacağız.

GÜLEGÜLE: Bir çözüm ortağı olarak zaman zaman sektöre dair yorum ve uyarılarda da bulunuyorsunuz. Şu andaki tablo ve ne yapılması noktasında neler söylersiniz?

2+1 EN BÜYÜK LÜKSÜMÜZ

ŞAHİN: Öncelikle bir bayramı geçtik tüm otobüsçülerin bayramını kutluyorum. İnşallah gelecek Kurban Bayramı’nda da otobüsçü yatırımının ve çabalarının karşılığını alır. Otobüsçülerin en büyük gider hanesi mazot, bunun yanında SGK, kaskolar, personel giderleri, lastik, akü vs maliyetler hem de çok büyük oranda artmaya devam ediyor. Ama baktığınızda taşıma fiyatları doğru belirlenmiyor. Her firma kendine göre bir yol çizdiği için de sorunlar çözülemiyor. Bir de kendi aralarında yaptığı yıkıcı rekabet de yok mu; ben bunun için hep söylüyorum; otobüsçünün kendine verdiği zararı bir başkası vermiyor. Kendi bölgesinde olduğu halde, dost olduğu halde kendi aralarında anlaşıp hat planlamaları yapmıyorlar, verimliliği ve kârı artıramıyorlar. Biz ne yazık ki birbirimizi batırmaya çalışıyoruz. Sektör kendi içinde düzelemezse Ankara’ya bir şey anlatamaz. Çok büyük bir camiayız, ama bu camia birbiri ile doğru geçinmesini bilmiyor.

Otobüsçü maliyetlendirmeyi bilmiyor. Mesela 2+1, mesela ücretsiz servis, mesela ikramlar… Harcanan para, mesai, zaman, lastik her ne derseniz deyin giden hepimizin parası.

Artık 2+1 uygulamasına çok ciddi bir sınır getirmemiz gerekiyor. Bu lüks yüzünden bizim olması gereken paralar heba oluyor. İnsanların parası fazlaysa zaten 2+1’den ziyade 2+2 koltuğun ikisini de satın alır yine gider. Hem bayramda seyranda telaş fazla olmaz. Bugün 40 kişiyle 41 kişiyle 55 kişi aynı değil. yüzde 30-35 yolcu demektir.  Bunu toplam bazda çarpın 300-500 otobüslük bir tasarruf söz konusu olar. Bu oranda mazot tüketimi de azalır, peronlar da rahatlar, havamız da daha az kirlenmiş olur. Öte taraftan maliyetin azaldığı için yolcunu da ucuza taşımış olacaksın.

2+1 oranı, her firmanın filosu için yüzde 10 ile sınırlandırılmalıdır. Bunun için de gerekli girişimler yapılabilir ve mevzuat düzenlemesine gidilebilir.

Buna yetkililerin de sıcak bakacağını düşününüyorum; çünkü sonuçta heba olan bizim ülkemizin öz kaynağıdır. İlla ki 2+1 diyen varsa da fiyat farkını yüzde 30’lara çıkarmalıdır, öyle 5-10 lira ile bu iş olmaz. Bu arada sevindiricidir ki 2+2’ye yönelen firmaların sayısı artıyor. Bunların örnek alınması gerekiyor.